Slow reading: Βιβλία για να ρίξεις τους ρυθμούς στοχαζόμενος!

«Μια ανεξερεύνητη ζωή είναι μια ζωή που δεν αξίζει να τη ζει κανένας άνθρωπος» λέει ο πλατωνικός Σωκράτης στην περίφημη «Απολογία» του. Ποιοι είμαστε εμείς για να διαφωνήσουμε με τον σπουδαιότερο στοχαστή της ανθρωπότητας. Όχι μόνο η ίδια η φιλοσοφία αλλά και η ιστορία και η κοινωνιολογία παραμένουν εργαλεία που δείχνουν διαχρονικά το δρόμο προς την αλήθεια. Δοκίμια, μελέτες και πραγματείες γραμμένες για να διαβάζονται αργά. Στις σελίδες όπου κάθε λέξη έχει τη δική της αξία και δεν πρέπει να παραγνωρίζεται.

Η ιστορία της φιλοσοφίας

Η φιλοσοφία σαν άσκηση του ανθρώπινου νου χάνεται στους αιώνες, γι' αυτό και πολλές φορές η μελέτη των μεγάλων στοχαστών αποδεικνύεται στην πράξη μια υπόθεση δύσκολη. Πιάνοντας το νήμα από την αρχή, τα πράγματα γίνονται αρκετά πιο εύκολα. Στην «Ιστορία της φιλοσοφίας» ο A.C. Grayling παρουσιάζει με τρόπο κατανοητό και διασκεδαστικό την εξέλιξη της φιλοσοφίας, μέσα από τη ζωή και τα έργα των ανθρώπων που άλλαξαν τον κόσμο μας. Ξεκινώντας από τους προσωκρατικούς για να φτάσει μέχρι τους Γάλλους υπαρξιστές του 20ου αιώνα και τους φιλοσόφους του σήμερα.

Ηθική

Πρωτεργάτης του Διαφωτισμού, ο εβραϊκής κατατωγής Ολλανδός Μπαρούχ Σπινόζα θεωρείται δικαίως ένας από τους πλέον σημαίνοντες διανοητές της φιλοσοφίας. Το mangum opus του «Ηθική» αντιτάσσεται στην καρτεσιανή λογική και τον άκαμπτο δυϊσμό πνεύματος-σώματος. Στο βιβλίο αναπτύσσεται ολόκληρο το εύρος της κοσμοαντίληψης του Σπινόζα, η οποία συγκροτεί ένα συμπαγές και αυστηρά δομημένο φιλοσοφικό σύστημα. Όχι ακριβώς αυτό που λέμε «εύκολο ανάγνωσμα», η «Ηθική» ωστόσο αποτέλεσε σημείο καμπής στη νεότερη δυτική σκέψη.

Η φλόγα της ελευθερίας

Μιλώντας για φιλοσόφους που επέκτειναν τα όρια της ανθρώπινης σκέψης, δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε σε τέσσερις γυναίκες που ανήκουν στις επιδραστικότερες προσωπικότητες όλων των εποχών. Παρά τις διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες η Hannah Arendt, η Simone de Beauvoir, η Ayn Rand και η Simone Veil μοιράζονται ένα κοινό. Την αναζήτηση της ελευθερίας, του υπέρτατου ανθρώπινου αγαθού. Το βιβλίο «Η φλόγα της ελευθερίας» του Wolfram Eilenberger είναι αφιερωμένο στις γυναίκες που έδειξαν με παραδειγματικό «το νόημα του να ζεις πραγματικά ελεύθερα».

Ομοιώματα και προσομοίωση

Πολύ πριν τα social media, τα deepfakes, την ψηφιακή προπαγάνδα και τις meta αναφορές, ο Jean Baudrillard ήταν από τους πρώτους σύγχρονους φιλοσόφους που μίλησε για τα ολοένα και πιο δυσδιάκριτα όρια της πραγματικότητας. Για τον Baudrillard αυτό που απειλεί την αλήθεια δεν είναι το ψέμα αλλά το ομοίωμα της αλήθειας. Το διαβόητο simulacra που σταδιακά αντικαθιστά τον πραγματικό κόσμο με μια προσομοίωση. Mind blown; Και λίγα λες. Το «Ομοιώματα και προσομοίωση» ήταν ο βασικός εμπνευστής του «Matrix», ταινία την οποία ο Baudrillard αποκήρυξε «ως την ταινία για το Matrix που θα έφτιαχνε το Matrix».

Όπλα, μικρόβια και ατσάλι

Λίγα βιβλία ιστορίας έχουν τον αντίκτυπο του «Όπλα, μικρόβια και ατσάλι». Στο βραβευμένο με βραβείο Pulitzer βιβλίο, ο Jared Diamond επιχειρεί να απαντήσει σε ένα από μεγάλα ερωτήματα της ιστορίας. Γιατί συγκεκριμένοι λαοί επικράτησαν έναντι άλλων λαών και όχι το αντίστροφο. Μέσα από ένα συναρπαστικό οδοιπορικό σε όλες τις ηπείρους και τις ιστορικές περιόδους, ο Diamond δίνει τις δικές του απαντήσεις. Απαντήσεις που μας κάνουν να προβληματιστούμε και να αναλογιστούμε γύρω από τον ρου της ιστορίας που πρώτος ο Θουκυδίδης μελέτησε σε βάθος πριν από δύο χιλιετίες.

Sapiens 

Ένα ακόμα pop history μπεστ σέλερ είναι το «Sapiens». Στο φιλόδοξο αυτό βιβλίο ο Yuval Noah Harari κάνει μια ανασκόπηση της ιστορίας του πολιτισμού. Παράξενες θεωρίες, αιρετικές σκέψεις και απροσδόκητα δεδομένα και διακριτικό χιούμορ συνθέτουν ένα από τα βιβλία non-fiction που αγαπήθηκαν όσο λίγα από το παγκόσμιο αναγνωστικό κοινό. Στον επίκεντρο βρίσκεται η πίστη, η οικονομία και η εξέλιξη των κοινωνικών δομών που συνθέτουν τον ανθρώπινο πολιτισμό.

Η κοινωνία της κόπωσης

Σήμερα οι ρυθμοί της ζωής όχι μόνο ξεπερνούν κάθε ιστορικό προηγούμενο αλλά φαίνεται να αυξάνεται διαρκώς δημιουργώντας μια κοινωνία που μοιράζεται ένα κοινό. Την αίσθηση της κούρασης. Το βιβλίο «Η κοινωνία της κόπωσης» του Κορεάτη Μπιουνγκ-Τσουλ Χαν ρίχνει φως στο πώς και το γιατί μοιάζει να βρισκόμαστε σε έναν συνεχή αγώνα δρόμου που εγκλωβίζει τον σύγχρονο άνθρωπο σε έναν κυκεώνα υποχρεώσεων και προσδοκιών. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά στο βιβλίο του «τύραννοί μας είμαστε εμείς οι ίδιοι».

Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους

Στις σελίδες του αινιγματικά τιτλοφορούμενου «Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους», η Αμερικανίδα πρωτοπόρος ψυχαναλύτρια εξετάζει τη συνεχιζόμενη μάχη της γυναίκας που αποζητά την ισότητα και το δικαίωμα να εμπνέει να δημιουργεί και να οραματίζεται. Από τη Δήμητρα και την Περσεφόνη έως το κοριτσάκι με τα σπίρτα και το παραμυθένιο ασχημόπαπο, η Clarissa Pinkola Estés ανασύρει από την παγκόσμια μυθολογία το αρχέτυπο της Άγριας Γυναίκας και το φέρνει με μοναδική εκφραστικότητα στη σύγχρονη εποχή.

Προσθέτοντας non-fiction βιβλία στη βιβλιοθήκη μας δεν κατανοούμε μονάχα το παρελθόν αλλά αφουγκραζόμαστε το σήμερα, ρίχνοντας ακόμα και μερικές κλεφτές ματιές στο μέλλον. Υπάρχουν βέβαια και άλλοι αναγνωστικοί ρυθμοί, εξίσου όμορφοι. Εδώ θα βρεις προτάσεις για κάθε vibe και αναγνωστικό γούστο. Γι' αυτό και η ανάγνωση είναι και θα παραμείνει μία από τις ομορφότερες ασχολίες.